लाङ्टाङको पाप्रो, लियो हाम्रो छाप्रो!

 लाङ्टाङको पाप्रो, लियो हाम्रो छाप्रो! 

तिब्बतको त्यो पखेरो, सुरु भयो दुखको दिनगन,

रसुवा, नुवाकोट र धादिंग, पुग्यो गोरखा अनि चितवन ।

तिब्बतको हिउँ फुट्दा, सिमाना जो हल्लियो,

अध्यागमनको त्यो बिजोगले, सारा मुटु जलिगो ।

लाङ्टाङको पाप्रो, लियो हाम्रो छाप्रो!

कागजपत्र, सरकारी अड्डा, भेलले बाँकी छोड्यो के?

नाका बन्यो मसानघाट, उर्जाघर बने डहर, छन् अब हेर्न के ।

पुल छैन तर्नलाई, सडक छैन हिँड्नलाई,

बाँचेका ती मान्छेलाई, छैन गाउँ चिन्नलाई।

लाङ्टाङको पाप्रो, लियो हाम्रो छाप्रो!

पूर्वचेतावनी टेरेपो, लियो ज्यान अटेरी र सेल्फिले

स्वदेशी त रोए-रोए, विदेशी नि गए भुलैले

सुन्दर सपना बोकी आउने, पर्यटक सब ओइलाए।

कहाँ पुगे ती पाहुनाहरू, कुन लेदोले पुर्यो खै ?

 लाङ्टाङको पाप्रो, लियो हाम्रो छाप्रो! 

अस्ति भर्खर रोपेको, त्यो रोपो छैन खेतमा,

घरबार सब पुरियो आज, हिलो अनि बगरमा।

खाने अन्नको भकारी छैन, भाग्य सबै उल्टिए,

भोकले ती केटाकेटी, रुँदै भुइँमा पल्टिए।

लाङ्टाङको पाप्रो, लियो हाम्रो छाप्रो!

सुरुङभित्र थुनिएका, आश बोकेका कहरमा चिप्लिए,

बग्दै बग्दै भारत पुग्दा, हेर्ने आँखाहरू चस्किए।

कठै हाम्रो देशको सिमाना, कति सस्तो ज्यान भयो,

आफ्नै गाउँको माटो छोडी, परदेश सम्मै घाट भयो।

लाङ्टाङको पाप्रो, लियो हाम्रो छाप्रो!

चिल्ला गाडी चढी आउने, सुकिला ती मान्छेहरू,

बस्ती रोएको ठाउँमा, सेल्फी खिच्छन् केहीहरू।

राहतभन्दा यहाँ आज, तस्बिरको लडाइँ छ,

पीडितको घाउमाथि, सस्तो रमिताको कढाइ छ।

लाङ्टाङको पाप्रो, लियो हाम्रो छाप्रो!

नबसोस् अब बस्ती कुनै, खोलाको यो तीरमा,

पार्नु हुन्न देशलाई फेरि, यस्तो ठूलो पीरमा।

तताएका हामीले होइन, वायुमण्डल अरूले,

धनी देशको पापको श्राप, भोग्नुपर्ने हामीले?

कार्बन फाल्ने धनीले, मूल्य तिर्ने हामीले?

हाम्रो हिमाल पग्लेको दोष, लिने पर्छ तिमीले !

लाङ्टाङको पाप्रो, लियो हाम्रो छाप्रो!

त्राण भर्ने कोसिस गरोस्, हाम्रो उजाड छातीमा,

न्याय चाहिन्छ नेपालीलाई, यो धर्तीको माटोमा।

रसुवा जस्तै नुवाकोटको, मुटु आज च्यातियो,

मानवीय क्षतिको रूप हेर नराम्रोसंग गाँजियो ।

आँखाकै अगाडि मृत्यु, आँखै अगाडि काल आयो,

भेलले सोहोरी लैजाँदा, कसले के नै चाल पायो?

लाङ्टाङको पाप्रो, लियो हाम्रो छाप्रो!

उठ्नुपर्छ फेरि हामी, देश यो बनाउनलाई,

पुनर्निर्माणको जग हाली, आँसु यो पुछ्नलाई ।

धमिलो यो त्रिशूलीलाई, सफा पार्नु पर्नेछ,

भत्किएका बस्तीहरू, फेरि अब ठड्याउनुछ ।

भत्किएका बस्तीहरू, फेरि अब ठड्याउनुछ ।

लाङ्टाङको पाप्रो, लियो हाम्रो छाप्रो!

 लाङ्टाङको पाप्रो, लियो हाम्रो छाप्रो! 

https://www.musiccreator.ai/song/fiybdofCo3?share_source=copylink&reshare=1262005

हैटी हामीलाई बन्नु छैन

हाम्रो धरती खै कस्तो कस्तो
बरषै पिच्छे सरनै पर्ने जस्तो
समुद्रको पिँध थियो त्यो, लेउ लागे जस्तो
उठ्यो बन्यो कालापत्थर, हिउँ पर्यो सस्तो
पृथ्बी नारायण, जित्न नेपाल आए जस्तो
बारपाक भने आँफै हिंड्यौ ३ मिटर यस्तो।
xxxxxxx               xxxxxxx         xxxxxxxx

भू-कम्पन नियमित थियो
हामी काँपने नियति रह्यो
नब्बेमा धरोहर जे भयो
पुनर्निर्माण उही रह्यो,

हुनु के थियो ?
बहत्तरमा त्यही गयो, रहेन अब शान
पञ्चाङ्क मनुष्य ढले, ढल्यो शताब्दी महान
लिच्छबि, मल्लको चिन्ह भयो सब अबसान
राणा, शाह पो कहाँ रहे? भयो एकै घान।
xxxxxxx               xxxxxxx         xxxxxxxx

घर ढल्यो, दिबार ढल्यो, ढल्यो पर्बत जहिंतहीं
ओत छैन कहीं पनि त्रिपाल जस्ता भए पनि
खाँबो गाडी जस्ता लाउँदा हुरी आउने उस्तै
डोरी टांगी त्रिपाल लाउँदा असिना झरने सस्तै,
जान्छ पहिरो, खस्छ ढुंगा, चाट्यांग पर्ने त्यस्तै
यी त सब नियमित हुन, होइन हामी रूने उसै।
xxxxxxx               xxxxxxx         xxxxxxxx

दराज टाँस्ने भित्तो बनोस, टाउको ओतने टेबल
ग्याँस, बत्ति आँफै निभोस, कम्प आओस जाओस केबल
डरने, भागने काम छोडौं, सुरक्षित भई बसौं
बिपत्तिसंग लड़न बरु जीबन शैली फेरौ
xxxxxxx               xxxxxxx         xxxxxxxx

घुँडा हाम्रो मजबुत बनोस, पेट होइन पुट्ट
नशाजस्ता गल्ली साना, भागदा फेरी सुट्ट
घोप्टो थुम्से बनोस घर अब, होइन पोका दाँया बाँया
कुलो बनोस हाम्रो अघि, परोस घरमा छायाँ
ढुंगा माटो फालौं अब, टिनको छाना मुनि
हइटी हाम्लाई बन्नु छैन , गुजरात, आचे सुनी।
xxxxxxx               xxxxxxx         xxxxxxxx

Haiti Camp: http://mangodhaiti.blogspot.com/2011/08/haiti-they-want-to-leave-camps-but-they.html

Bhuj Settlement: http://sthapatiindia.org/projects_town.php

न बास छ, न अब आश छ

पढ़न हिंड्दा थर्कटी हुन्थ्यो आँफै संग
सुत्न हिंड्दा दोलाईं,
गाउन जांदा सारंगी थियो म संग
धारामा जांदा जनै,
पढ़दा  टुप्पी कस्थे, हिन्दा छलांग मार्थें,
दिन बिग्रेको मेरो,
गाऊं छोड़ें काउसो नै सल्के झैं,
शहर छोडें ज्वालामुखी नै निस्के झैं
के के न गरें भनेको
के न के पो गरेछु त!
अहिले अक्क न बक्क
मेरो नाम चोर्नेहरु,
मेरो काम चोर्नेहरु
मेरो विश्वास फोर्नेहरु
मेरो आस्था टुक्र्यौनेहरु
निमेष भरमै काजि भएछन
अस्ति फुपुको श्राद्ध गर्दै थियो,
हिंजो बहानलाई कालो बोके काट्दै थियो
आज रुद्री छ रे घर सर्ने,
फन्को मार्ने डोरी खोज्दा पो थाहा भयो
आधा टोलको दाइँ रहेछ !!!
.................................
 दाहिने हात दाइनामाइट्ले लयो
आधा दिमाग बिभत्सताले खायो
 श्रबण बमको गर्जनले उडायो
 दृस्टी छर्राले लयो
 क्षमता गयो, दिन ढल्यो
हुँदा हुँदा बस्दै गरेको चौतारो
अदिया पो भएछ
दाइलाई टाउको भाइलाई पेट
मलाई के न के!
न बास छ, न अब आश छ
न खाने राश छ,
शिवजी दक्षप्रजापतिको घर जाँदा जस्तो
जताततै  त्रासै त्रास छ!!!

म त्यहाँ हैन, यहाँ प्यारोडी गाउंदैछु

(दाई को सम्झनामा)

कसरी भनौं यो पृथ्वी गोलो छ?

बूढी आमाको गाला जस्तो,

कोप्रे खोलाको कुइनेटाको काखी जस्तो
करेली थुम्काको फुटेको ओठ जस्तो
भञ्ज्याङ एउटा दन्त बजार जस्तो,
यसो सोचौं त!
पृथ्वी कसरी गोलो हुन्छ?
मास्टरले उल्टो पो पढाए जस्तो!
गोलो हुन त
म बसेको आकास हेर त,
कस्तो मिलेको ढकिया जस्तो,
कंचन, निलो अनि बिशाल भकुण्डो जस्तो।
ध्रुब हराए पनि पाइने यतै जस्तो
खोज्नै परे पनि सजिलो जस्तो
पजेरो र प्राडो नचाहिने
साइकल भए पुग्ने जस्तो
एउटा कंकाल पनि नफालेको जस्तो।

म मेरो ध्रुब खोज्न
बार्पाकमा खुब हामफ़ालें
च्याङलीमा झन्डा गाडें
हरमटारी र दाउन्ने खुब धाएं।
अहिले तिनतारेको मैदानमा
मेरो एउटा ल फ़र्म छ,
कोटमा चिटिक्कको एउटा लोगो छ,
बारको हाकिम कुशलतामा छु ,
१३ बर्ष भयो तिमीलाई फंको मारेको मार्यै छु,
फर्कि आउंदा कालो बादल हैन
चांदी जस्तो सफ़ेद सत्य ल्याएको छु,
पजेरो मात्रै खोज्ने एकाध लाम्पुछ्रे हैन
चोरी मात्रै गर्ने आकासे पिण्ड पनि हैन
म त नियम मान्ने बफादार
एउटा तारा मण्डलको सदस्य भएको छु,
संबिधान लेख्न कलमको सट्टा कुर्ची खोज्ने सभासद हैन
माइक्रोसफ्ट छोड़ी बाहुनडांडा धाउने सेबक पो भएको छु,
कालो गलैंचा हैन, सफ़ेद कमेरो दलेर
हरेक दशैं मनाएको छु,
छिमेकीलाई दशैंको दशा दिने
घुस शिरोमणी हैन
किस्मतको क्वांटी खाने
कानुनको रखबार गर्दैछू ।

खाल्डै खाल्डा र चूच्चै चुच्चाको यो गोल भूगोल भित्र
क्लिष्ट र भ्रष्ट जमातमा
नाक थूनी थूनी
घुमेको भूगोल पार्क,
बार्पाकमा फुटेको टाउको,
हरामतारीमा घोचेको नङसिरी
दमौली र पालुंङ्टारमा गाएको गीत
पाली पालो
अहिले एकोहोरो कानमा कानेखुसी गर्छ।
भन्दै छ,
म हराए पनि
म मलाई गणतन्त्रमा पाउंछु ,
संघियातामा डुबेको भेट्छु ,
समाबेसीमा फूलेको देख्छु!

मलाई सम्झनेहरू! मलाई त्यहाँ नखोज,
म त हराउँदै गरेको नयाँ नेपालमा हैन
यही ध्रुब तारामा
शहीद संग मिलेर कहिले काहीं
पुरानो प्यारोडी गाउंदैछु!
-------------------------------

मुलाको गुन्द्रुक जस्तो

असजिलोमा त सबै छन
जिउन भने सजिलो हुन्छ,
तर सजिलोमा जिउन
बहुत असजिलो छ,
॥
नदी छ, बिजुली छैन,
पानी छ, कुलो छैन ।
खेत छ, धान छैन,
भकारो छ, गोरु छैन,
बुहारी छ, छोरो छैन
पैसा रेमिट छ, तर काम छैन।
॥
कर तिर्नु भन्दा छलन सजिलो छ,
बिजुली ल्याउन भन्दा अंकुस लगाउन सजिलो
भ्रष्टाचार रोक्न भन्दा गर्न सजिलो छ,
देश बनाउन भन्दा छोड़न सजिलो
टायर बनाउन भन्दा पोलन सजिलो छ,
सुन्न भन्दा गफ हाँकन सजिलो
पढ्न भन्दा किताब पढाउन सजिलो छ,
किन्न भन्दा किताब लेख्न सजिलो
॥
अजबमा नभएको गजब को देश छ हाम्रो
जोडीन भन्दा टुक्रिन सजिलो,
बोक्रिन भन्दा खोक्रिन सजिलो छ,
र त हामी
नाकका मात्रै कुरा गर्छों,
बिचारा मुख भोको भएको सताब्दी भयो
न यसको बात छ, न रातो पिरो छ,
संगीको अनुहार स्याऊ जस्तो छ,
संगै हुर्केको बिचरो यो देशको मुख
ठाउँ न कुठाऊंमा चाउरी परेको
मुलाको गुन्द्रुक जस्तो छ।

कसम खांदैछ्न

हीनता र ग्लानिको ओड़ार भित्र
अन्धकारमा टुकी खोज्दै
हिड़ने खुट्टाको अभाबमा लम्पसार पर्ने
भोकमरीका शिकारी, रोगब्याधिका भकारी
ती सोमालियालीहरू, बिबशताको रांकोमा
बुशको पुतला जलाउने शक्ति लिन पाउरोटी खोस्दैछ्न।
*******************************************
आत्मा स्वाभिमानको बिछ्यौनामा
रास्त्रबाद्को सिरानी हाली
धुइपताल दुमसे प्वालामा
बुशको किरिया बस्न
उता सद्दाम सिनोमा नून हाल्दै
निर्धक्कसंग आपत्तिको पर्खाल चढ़ी गिर्जाघर जाँदैछ।
***********************************************
आत्मा रति प्राप्तिको लागि
रक्त पिपाशु कोकिने
फुजीमोरी संग हातेमालो गर्दै
आयाकुचोका गुजमानका जनयुद्धमा
गिद्दे आँखा गाडदै
आशक्ति र बिरक्तिमा भुट्भुटीदैं
मानबलाई जनाबर सम्झी
पानीको चौघेरा भित्र पिंजडामा, चिसो छिंडीमा
परिबर्तनका स्रष्टालाई
धुपौरेको आंगनमा थंक्याई
तिनै बिश्व मालिक
दुनिया संग चिएर्स गर्न आतुर छ।
**********************************
प्रशान्तको गहिराई, हिमाली उचाईको सिमाको परिधिमा
बुश र गोर्बाचोव को छात्ती फोड़न
याल्त्सिन र क्लिन्टनको मुटु चिर्न
उत्तरको तरबार र बन्दुक बोकी
भोक, रोग, आक्रोश अनि जोशमा
दाया र बाँयाको बजामा
मार्चपास गर्दैछ्न अनि संसार फेरने कसम खांदैछ्न,
पेरुभियाली भएर।
********************************************
( अचम्मै भयो! जनदीप पुस्तकालयको मुख पत्र जनदीप निस्कंदा प्रेसमा दिन तयार बनाएको पांडुलिपि फेला पर्यो। पल्ताउँदै गएं, ठीक १९ बर्ष अगाडी लेखेको मेरो कडा अंतरास्त्रिय कबिता पो देखियो। दुम्सीको प्वाल्मा सद्दाम भेटियो, भाबिस्य ज्ञाता जस्तो! पेरुभियालीको कसम पूरा नभए पनि मेरो त्यों बेलाको कबिता जस्ताको तेस्तै । यो कबिता प्रथम भएर पुरस्कृत पनि भएको थियो त्यतिबेला। लेखेको मिति साएद त्यों बेलाको लक्ष्मी पूजा, तर पांडुलिपि तैयार परेको मिति भने - २०४९, १०- ११ )

हार्दिक शुभकामना

बादल उही छ
नपर्ने पानी उही छ
बन्दूक उही छ
पड्काउने उही छ,
फरक केबल ६७ मा १ बढी छ ।
हार्ने जो छ कुर्चिमा बिराजमान उही छ,
पहिले हार्ने पो थियो अहिले जित्ने त छ,
तर हार्नेको बोलवाला चर्को छ,
अदालत उही छ र त
जित्ने पुरानै छ ,
फरक सिर्फ़ ६७ मा १ बढी छ।
कर उठेर के भयो?
उठाउने गुप्तबास, बहिवाला घरको बास
फरक यत्ति हो ,
पहिले मुख ठुलो थियो अहिले मुख धेरै छन,
पहिले बस्तु थोरै थिए अहिले जे पनि छन,
६७ मा किन झर्ने भन्ने
ऐले भर्याङ्ग खोज्दैको हैरान छ।
हामीलाई के छ र?
बालकलाई फुर्क्याउने,
बुढालाई तर्साउने
युबालाई खाई न पाईसंग जोस्याउने
यो जोड़, ६७ +१ = २०६८
इस्बी र बिक्रमको हांडीमा नभुटिए
यही मौकामा नया बर्षको शुभकामना भन्दै गरौंला,
अहिलेलाई सबैलाई हार्दिक शुभकामना !!!

बांदरिकृत मनुष्य !!!

मेरी कुप्री हजुर आमा कुप्री कुप्री नै मरिन

मेरा कुप्रा हजुरबा लौरोले तन्किन खोज्दा खोज्दै बीते
मेरा बा र आमा सिउंडीको बारमा झुन्डिदैंछन
मेरा ठुलाबा, ठुलीआमा सम्झंदै छन,
मेरा काका, काकी सम्झंदै आफ्नो ढाड सोझ्याउंदै छन,
म त टुकी बाली बाली ढाड कुप्र्याएको मान्छे,
गुन्द्रिमा टुपी कसी कसी ढाड कुप्र्याएको मान्छे,
आज तेहि ढाड ढुंग्रामा सोझ्याउदैंछु,
मेरो भाई खाडीमा हंसियाझै न्याकिएको छ,
मेरो भतिज युकेको ट्यूबमा करौंती झै निउरिँदै छ,
मेरा भान्जा मलेसियामा ढाड सेकाउंदै भागाभाग गर्दैछ्न,
मलाई त लाग्छ,
स्कुलमा न्याकिएका छोरा भतिजका संततिहरु
जन्मँदै बी&बी का सुडिनीका साथ हुनेछन,
अंतत म पक्कै मेरा संतानमा
चारखुट्टे बांदरिकृत मनुष्य हुँदै छु।

मलाई हिडन भन्दा माइक्रोमा कुप्रिनु छ,
स्वाभिमानको भन्दा गुलामीको आदत छ,
बनाउने भन्दा भत्काउने लत छ,
खोज्ने भन्दा चोरने आदत छ,
घाऊ टालेर शान्ति ल्याउन भन्दा
मुटु चिथोर्न रहर लाग्छ,
जित्न त्यति रूचि छैन,
चोरी घ्यापमा पोख्त छु,
यस्तै हुने रहर जो लागेर आउँछ,
त्यसैले,
म पक्कै मेरा संतानमा
चारखुट्टे बांदरिकृत मनुष्य हुँदै छु।

तिमी त स्थुलका मानब पो रहेछौ !

तिमी त स्थूलका मानब
घडेरी नै प्यारो छ,
म त रगत र पसिनाको मान्छे,
रगत नै प्यारो छ।

तिमीले देश च्यातचुत पारी खायौ
देशको रौतो खायौ, फेरी सुकुटी खायौ,
त्यों सारंगी पेटको इंडोस्कोपी जो हेरें
अल्सरै अल्सरको बिबिरा मात्रै पाएं,

तिमी त स्थूलका मानब
घडेरी नै प्यारो छ,
म त रगत र पसिनाको मान्छे,
रगत नै प्यारो छ।

बनबासको अबधि नै भयो,
कुकुरको पुच्छर अझै बांगो
सिगाने बालक पनि डाक्टर बन्थ्यो
म त मेराको कंकाल खोज्दै छु,
तिमी त घडेरी रोजेको रोज्यै छौ,

तिमी त स्थूलका मानब
घडेरी नै प्यारो छ,
म त रगत र पसिनाको मान्छे,
रगत नै प्यारो छ।

तिमी बन्दुक खोज्न बेल्जिएम गयौ
म श्वास खोज्न जाम्दी गएं
तिमी कोतपर्ब गर्न गोरखनाथ धायौ,
म यातना चियाउन चौकी धाएं,
अनायास अस्ति एउटै बाहानमा पर्यौं,
मैले पुन श्वासको कुरा सोधें,
तिमी त अझै घडेरीको भाऊ पो गर्दैथ्यौ,

तिमी त स्थूलका मानब
घडेरी नै प्यारो छ,
म त रगत र पसिनाको मान्छे,
रगत नै प्यारो छ।

किन यस्तो खै ?

हिमालमा हाँसेको मेरो देश
नदीमा किन रुन्छ खै?
पहाडमा लमतन्न सुतेको मेरो देश
तराईमा किन छ्ट्पटिन्छ खै?
गाउँमा निर्धक्क डुलेको मेरो देश
शहरमा किन बेपत्ता हुन्छ खै?
पुरुषमा गोरखाली बहादुर बनेको मेरो देश
स्त्रिमा अंश खोज्दै किन रुन्छ खै?
हरियो बनमा धन देखने मेरो देश
स्याउलामा किन गोली हान्छ खै?
हाबा पानी र माटोमा राजनीति गर्ने मेरो देश
हारेर शासक किन बन्छ खै?
बैद्य र बुटीमा औषधि खोज्ने मेरो देश
मक्का र मदीना किन जान्छ खै?
कूटो, कोदालो, हलो, जुवा, ढिकी र जांतोमा सुस्ताउने मेरो देश
पांग्रा किन पोल्छ खै?
बिद्या लिन भिसा किन्ने मेरो देश
घरमै तिरो तिर्दा किन रुन्छ खै?
सदा स्वाधीन र स्वतन्त्र तिलिचोमा जम्ने मेरो देश
नोकर फेर्न पनि छिमेक किन जान्छ खै?
सगरमाथामा अग्लिने मेरो देश
रातो दरबारमा किन निहुरिन्छ खै ?
सगरमाथामा अग्लिने मेरो देश
रातो दरबारमा किन निहुरिन्छ खै ?!

ग्लोबल वार्मिंग र नेपाल

फराकिलो आकासका चिम्सिएका ताराहरू
लाबा लस्करमा उभिएका ती पिण्डहरू
छातिमा सुइरो रोपेर बिस्फोटको पानी उमालिएको चन्द्र संगै

तेलै तेलमा छड्किएर उम्लन पर्खेर बसेको निम्सरो यो धर्ती,
मानब अतिक्रमणको पर्खाइमा
पिलिक पिलिक गरिरहेछन।

अब पालो कसको भन्दै यम पनि
भद्रकालीको तेलको लाइनमा उभिइरहेछ,

शनि बिचरा YCL झैं टाउकामा कफ़न बांधेर
टायर बोकेर हिन्दैछ,
चन्द्रमा एपोलो सम्म त ठिकै थियो
आए भेटे गए
सम्झानाको एक मुठी माटो बोकर लए,
अहिले त छातीमाँ लात हान्ने मानब देखेर
गिरिजा झैं सिंगापुर जाउँ की हस्तिनापुर हुँदै
अहिले बायु मास्कको ICU मा छ।

बिचरा जसरी पनि हारेको यो धर्ती
बाटो खने पनि हारेकै छ,
कारखाना खोले पनि हारेकै छ,
माधब जस्तो कहिले मुलपानिमा गीत गाउँछ,
कहिले कालापथरमा मुर्मुरिन्छ,
नांग्लेभारे र गौरमा हारे जस्तै
क्योटो र कोपेनहेगेनमा निन्यौरो पर्छ।
बुश भन्दा अहिले २० को १९ भन्दै
उत्तर चिरफारको सैयामा
ब्राज़ील, हिन्दुस्तान र चिनियाको
मुख तीर पल्याक पुलुक गर्दै छ।

आमूल परिबर्तनको झोली बोक्दै
त्यों लाम पुछ्रे तारा
दारी पालेर रुकुम , दारी फालेर नबमुकाम अनि
नामै नाम खोल्तिमा बोकेर हिड़ने प्रचण्ड जस्तै
नब सौर्यमन्डल बनाउने दाउमा नेबुला खोज्दै छ,
तर,
२२ तीर टुँडो फर्केको त्यों तारा मंडल
खाऊं कान्छा बा, नखाऊं दिन भारीको करामत जस्तो
रुम्जाटारको राजमार्गमा चक्काजाम गरिरहेछ,
न राशीय संघ दिने
न तापै दिने
पाए उल्कापात गर्ने,
नपाए लाम्पुछ्रेको रापमा हराउने
केही न केहीको, कहिं न कहिंको
घामको छहारीको ४ ओटा तारा जस्ता छन,
न पृथ्वी तातेको चिन्ता तिनलाई,
न पृथ्वी बनेको सुर्ता यिनलाई,
भत्ता आए भयो
चाहे कालापत्थरमा आओस
या कोपेन्हेगेनमा आओस
जसरी आए पनि आओस,
तर आओस,
पृथ्वी ताते पनि आओस, सेलाए पनि आओस
जसरी आए पनि आओस,
तर आओस।

(फोटो साभार - http://air2aircorp.net/cms/images/global-warming2.ज्प्ग)

किन यस्तो खै?

हिमालमा हाँसेको मेरो देश
नदीमा किन रुन्छ खै?
पहाडमा लमतन्न सुतेको मेरो देश
तराईमा किन छ्ट्पटिन्छ खै?
गाउँमा निर्धक्क डुलेको मेरो देश
शहरमा किन बेपत्ता हुन्छ खै?
पुरुषमा गोरखाली बहादुर बनेको मेरो देश
स्त्रिमा अंश खोज्दै किन रुन्छ खै?
हरियो बनमा धन देखने मेरो देश
स्याउलामा किन गोली हान्छ खै?
हाबा पानी र माटोमा राजनीति गर्ने मेरो देश
हारेर शासक किन बन्छ खै?
बैद्य र बुटीमा औषधि खोज्ने मेरो देश
मक्का र मदीना किन जान्छ खै?
कूटो, कोदालो, हलो, जुवा, ढिकी र जांतोमा सुस्ताउने मेरो देश
पांग्रा किन पोल्छ खै?
बिद्या लिन भिसा किन्ने मेरो देश
घरमै तिरो तिर्दा किन रुन्छ खै?
सदा स्वाधीन र स्वतन्त्र तिलिचोमा जम्ने मेरो देश
नोकर फेर्न पनि छिमेक किन जान्छ खै?
सगरमाथामा अग्लिने मेरो देश
रातो दरबारमा किन निहुरिन्छ खै ?
सगरमाथामा अग्लिने मेरो देश
रातो दरबारमा किन निहुरिन्छ खै ?!

हाँगा भयो गिंड

त्यों बुढो रुख,
मक्किएको जिउ
जसो तसो ठाडै थियो
एक्कासि गर्ल्याम गुर्लुम ढल्यो।
सिकर्मीको बसिलामा उसको केहि चलेन
जीर्ण त्यों शरीर
बंचरोको धारमा रुनु बाहेक केही रहेन,
इतिहासको कुत तिर्दै, नसा सुकाउँदै
जिन्ग्रिएको बिचरा त्यो बुढो रुख

मुर्झाएका पात, लोलाएका हात बोकेर
सद्दाम झैं ऐले
पटांगिनीमा लम्पसार पर्यो।
हुक्का तान्ने काजि कछाड तान्दै,
असिन पसिनका जुँगा मुसार्दै गर्जंदा भए
सिकर्मी र डकर्मी लाखा पाखा लागे

औताली को बिर्ता
काजी यो खाम की त्यों खाम भए
सातो गयो, स्वाँ स्वाँ बढ्यो
धामी आए, झाँक्री आए, झारफुके आए,
सेबक आए, पीडक आए, पिडित आए,
बाहान आयो
टुक्रा टुक्रामा त्यों बुढो रुख
बाहानमा सबार भयो।
अब त आयो भनेको
भागबण्डामा तन्द्र्यांग तुन्द्रुंग पो भयो।
बुढो त ढल्यो ढल्यो
न नयाँ फुच्चे सर्यो
न बनस्पति रह्यो, न खाट भयो
के भयो यो?
रातो साडी र बुलाकी कुरेकी कजिनी
आँखा कै ओछ्यानमा भुसुक्कै निदाई।
जुँगा ताउ लाउने काजीबा`
हीनताको हुक्का तान्दै बसे
गन्ध रहित श्वेत हुस्सू फुसफुस पार्दै बसे।
फल्दै गरेको रुख ढल्यो
भागबन्डामा आँगन आँगनमा हाँगा गड्यो
गाडेर के भयो ?
सार्दा हाँगा सारेको
अहिले गिंड भयो!!!

मुर्झाएका फुलहरू

पाखाभरी छरिएका ज्वतिहरूमुस्कुराउँदै हुर्केका ती बत्तिहरू

रस चुस्दै यौबन सांधेका थुंगाहरू

शीत निल्दै उघ्राएका बुच्काहरू

मिसाइल हान्न तम्तयार तीबुटाहरू

किन हो कुनी अचेल त त्यसै त्यसै
यौबन निचरेर
उत्साहा उग्ल्याएर
चाहना भुत्ल्याउँदै
बगरमा लम्पसार पर्दै छन।
अकासिएको महत्वकांक्ष्य बोकेर
खानिको काममा हिंडेकी त्यो कोपिला
झान्क्रो फिजाउँदै
शारणार्थिको बिल्लामा
अध्यागमनमा सुस्ताउँदै गरेको पो देखेँ ।
सपनाको बजारमा
स्वाभिमानको लीलाम गर्दै ओइलाएका
ती गुलाब, सयपत्री, चमेली,
गुराँस र गोदाबरीका थुँगाहरु
पात खुइलिएको त्यों जिख्रो बोटमा
उध्रिँदै गरेको यौबन बोकेर
आँखा भरी पाखो टांसी
पिलिस पिलिसको शीतमा
सकी नसकि हाँसेको देख्दा
त्यों मुर्झाएको फुल हेर्दा
म भित्रै दरौंदी पो टुसायो ।

के न के भयो !

१.

पाठेघर भात्काउँदै

जन्मेको त्यों भाई

न चप्पल लायो

न पेट भरी खायो
न कपूरी क गायो,
तर,
बेस्सरी धर्ती चिथर्यो
आधा जल र थल
अर्को आधा बायु पियो
चक्षुको भेलमा हेलियो
अनायास भेटिएको सिनो खायो
दंग पर्दे भरेको पेट
खा' नखा'इ भयो
उपचारको तम्दानी बोक्दा नाबोक्दै
पीताम्बरको धुस्रो ल्यायो।
जस्तो आयो तेस्तै गयो
बिचरा साँहिला दाइले
छोरो पाएको
के न के भयो !
२.
सकी नसकी पाएको छोरो
दुलै पोली ल्याएको मोरो
एक बचन नसोधी हिंड्यो
आधा दर्जन सन्ततिको भोको
न रह्यो भकारो न रह्यो गोठ
जस्तो आएको उस्तै भयो
बिचरा साँहिला दाइलाई
के न के भयो!

बहिनीलाई चिट्ठी

(मिति २०६६ कार्तिक १७ गते साप्ताहिक पत्रिका जनादेशमा प्रकशित: पुरानो टांसोबाट साभार गरिएको)

मेरी प्यारी बहिनी सप्तगण्डकी,
अबिरल बग्ने सहयात्री,
मलाई राम्रै थाहा छ,
तिम्रो कहर, मेरो कहर एकै
तिम्रो मेरो रहर अनि नियती पनि एकै।
भेट्नु त छंदैछ पर घरमा
तर हेर त,
हाम्रो नशाको पाबन्दी?
कति सुसाउँथेऊँ है?
कति गड्गडाउँथ्यौं है?
तर आजकल,
न आंगनमा नाच्ने आंट छ
न खलियानमा उर्लने सामर्थ्य,
तिमी त्यहां, म यहाँ
बर्षौं भयो नि है,
पटियानी छाडी पटलीपुत्र सिन्चेको
सुनसरी छाडी सितामडी भिजाएको
सुनेको थिएं गाईंगुईं, गन्धर्ब कन्यादानको
न मलाई थाहा छ, न मेरालाई थाहा छ
अनि त के चाहियो र?
फसेछु म आफै बतासे गर्भाधानमा।
नरे काकाको सम्मुख
मेरो के नै लाग्थ्यो र?
अरुणिमा केही बोल्दैथी, तमु भाई हल्ला गर्दै थियो
भोटे दाई सकेसम्म के जागेको थियो
फलामका दिवाल र समयका पर्खालहरू
हाम्रो नशामा निसहाय ठहरिए।
म उन्मुक्त भएर बगें
तर अफसोच,
जे नहुनु थियो, त्यही भयो
न घरमा छोरो रह्यो, न गोठ्मा पाडो
न खेतमा बालो रह्यो, न फाँटमा कुलो,
बिनासै भयो
ऐले घर पोलेर पुष ताप्दैछु,
सायद, चैत अघि नयाँ घर पो बन्छ कि ?
मूल घर हैन, पालीको खोपी तकिरहेछु।
सुन त,
ठुलदिदी को त यो हाल छ
कथा र ब्यथा एकै त हो,
यो भाबितब्बे टार्ने यंत्रणा गर्नु,
मर्स्याङ्दी र कालीलाई अरुण र तमोर कै संदेश सुनाईदिनु,
त्रिशूली र सेतीलाई मेरो कहानी भन्दिनु,
सायद,
कुमाल, दरै र थारूहरुको
बालो र पाडो त हराउन्न कि?
बरु बेला छँदै,
आफ्नालाई दसौं हजार कुवा खन्न भन ,
अनि सजिबनको छेकबार लगाउन पनि भन
सांचै भनौं ?
परदेसको फलामे पातो भन्दा घरेलु कर्कलाकै पात बेस
गंगामा भेट्नु भन्दा त
कमलामाई या ढल्केबारको कुलामा नै भेट्नु बेस!!!

परदेशी दशैं

खै यो पनी के दशैं?
न जूनको स्वाद छ,
न लठ्ठे पिंङ्गको रन्को
न जमराको लर्को छ
न रिङ्टे पिंङ्ग को फन्को
न त छ ध्वांस बोसो खसीको
न गर्नु नै छ नापो हाते दशैंको
न छोरो माग्छ पाइन्ट् जिनको
न दुलै माग्छे सारी रूबीको
न खुद्रा साट्नु छ
न काट्नु छ टिकट
न भ्रिकुटीको मेला
न परिबरको भेला
खसोखस धरोधर्म,

यो

न दशैं न दशा
न छोरोलाई थाहा छ
न आफुले बिर्सेको छ
कस्तो निल्नु न उकेल्नुको

यो परदेशी दशैं
न अछेता यो निर्धो ललाट्मा

न पहेलो जमरा त्यों अभागी टोपीमा,
न मातापिताको आशिष
न दाजुको फर्माएस
बीचरो रित्तो दशैं बर्सेनी आउंछ
न शुक्रे फुलपाती पर्छ
न रवि दशमी
सधैं सधैं एअरपोर्टको अध्ध्यागमनबाट क्वारेंटैनमा फेल खाँदै
सिमरा फ़र्खन्छ,

यो बीचरो परदेशी दशैं
कहिले काहीं क्यान भएर आउंछ

कहिले अनलाइनको खसी भएर आउंछ
सधैं बेलुका आउंछ,
कोजाग्रत बस्छ
बिहान सैलून पस्छ,
स्टेरिंग समात्छअनी कुलेलम ठोक्छ
यो परदेशी दशैं!
रबिन्द्र प्रसाद ढकाल (आर. पी. नागबेली)
मियाजाकी, जापान
(साभार : पुरानो टाँसो, २००८ बाट)

तिमी नभेट्टाउने म

मैले तिम्रो हात समातें,
तिम्रै आगनमा नाँचें ,
तिम्रा पुस्तक समातें,
तर तिमीलाई समात्न सकिन!
तिमीलाई खोज्न
कहाँ घुमिन?
खलियान घूमें,
चोकका रमितेलाई सोधें,
चौताराका काजीलाई चिमोटें ,
न्यायालयका मुर्तिलाई कोट्याएं,
निरुत्तर आँखा ओछ्याईरहें,
तर तिमीलाई मैले भेटिन!
तिम्रो ठाउँमा म उभ्भी हेरें
मेरा खुट्टा पो कामे
तिम्रो बोलीमा एक हरफ गीत पनि गाएं,
उफ़,
स्वर तिन टुक्रा भए।
तिम्रो नाममा एउटा धारा पनि लेखें,
तर पानी नै आएन।
म तिम्रो गाउँमा गएं,
म भित्र तिम्लाई पो खोजे,
तिम्रो अफिसमा गएं,
मेरो नक्कली सांचोले तिम्रो तालै खुलेन!
फेरी गएं
तिम्रो आस्थाको अड्डामा कतै खबर पो छ कि भन्दै
मैले तिम्रो पिंग समातें,
म मच्चिएको देखाएं
तिमी हराएको थाहा भयो
तिमीलाई खोजेको थाहा भएन!
एक दर्जन कान तेही छोडेर
म मेरै घर हिंडें,
तर, तिम्रो घरको मोही बिर्सनै सकिन,
बिलौनी र कुरौनी पनि भुल्न सकिन।
मैले तिमीलाई म बनाउन खोजें
तर तिमीलाई हिमालमा देखें
फेरी,
मैले मलाई तिमी बनाउन खोजें
न म तिमी भएँ
न म म रहें,
अनि मैले हाम्रो बिज्ञान खोतलें,
रसायन हेरें,
हेमोग्लोबिन उही छ, डीएनएको बेस उही छ.
उसै त मर्माहत छु, झनै पोल्न पो थाल्छ,
फेरी गणित हेरें,
तिम्रो र मेरो मस निकालें
जिन र कबिता जन्म्यो
फेरी लस पनि निकालें
कता हो कता ठुलो संसार पाएं
कानून र बिज्ञान जोडिएको
स्वाँरा, फांट, कन्दरा र पाखामा
रेल जहाज र तारे होटलको खिचडी पाकेको
सब देखें,
संसार घूमें
जताततै तिमीलाई नै खोजें र तिमीलाई नै देखें
तर तिमीलाई नै पाइन.
तिमीलाई खोज्दा म मात्रै भेट्टाउने म
हिसाब नामिलेर झनै अलमलमा परें म
न उत्तर माला भेटिन्छ, न तिमी.
तिमी हिंडे पछिको
यो रुम्जाटारको घर
रिंगरोडको माइक्रोबस जस्तो
घुमेको घुम्यै छ
न जनबाद छ, न बिकास छ
न शान्ति छ, न अमन चैन छ,
बल्ल बल्ल अलीकती फुरेको चेतना चाहि छ
तिमी कहाँ बसेर हेरेका छौ कुनि?
हांसी हांसी ज्यान फालेर
न तिमी हास्न पायौ, न हामी
एकै छीन सोच त,
यसैलाई हो त तिमी हिंडेको ?
अब जे भयो भयो,
तिमी अन्तर्ध्यानमा देश खोज
माउतेको कान समात,
त्यों पनि अंतर्ध्यानमै
म तिमी खोज्छु अदालतमा
अनि भेटौला सिरानचोकको
स्विजर्ल्यान्ड्मा !!!

जमरा उम्र्यो तर दशैं उम्रेन

पानी सुक्यो, हिलो फाट्यो,
आकाश रातियो, बादल भाग्यो
धान ढल्यो,  जून टल्कियो
अब त आयो कि भनेको दशैं
तर आएन।
खसी त खोजिन, भेडोको लाप्सो  किनें
जहानको  नानामा  आउंछ  कि भनेको दशैं
 आउँदै आएन।
उद्यानको सदाबहार  पिंगले झनै दशैं बोकेन
जौ र मकै रोपर टपरीमा
पानी छर्कें, दशैं डाकें
जमरा उम्रेला भनेको मकै पो उम्र्यो
तर दशैं आएन ।
बिहान टुसाएको जमरा समसांझै हल्लक्कै तन्क्यो
तर दशैं आएन ।
चीची पापा र नानामा नआउने यो दशैं  डाक्न
कमेरो, घोर्ले खसी र लिंगे पिंग कहाँ बाट जुटाऊं  ?
जमरा संगै  नबढ्ने यो दशैं
जति गरे पनि  आएन
जमरा उम्र्यो तर दशैं उम्रेन
बस्तु आयो तर आत्मा आएन।
म त रणभुल्लमा  परें,
जमरा लाऊं कि दशैं खाऊं?
दशैं मनाऊं कि काममा जाऊं?
काम गरौं कि दशैं संझों?

नूनको भजन

कालापानीमा देश रुंदा
न मैले रुमाल झिंके
न मैले ढाडस दिएँ
बरु मैले उल्टो महाकाली रोएँ!
सुस्तामा देश रुंदा
न मैले कोकोहोलो मच्चाएँ,
न सांत्वना दिएँ
बरु उल्टो मैले गंडक रोएँ !
माने भञ्झ्यांगमा देश कहालिंदा
म प्रतिक्रिया बिहीन भएँ ।
म निर्बस्त्र भएँ,
म लहै लहैमा भाका थप्ने
देउसे भएँ
उनैको अलोक गाउने भिक्षु भएँ !
र त ऐले
दांङ्ग चिथर्दा
उनको मुखडामा अंतरा थप्दै छु।
बाराको खांबोको बेखबर छु,
सिर्फ़ मलाई गीत गाउनु छु
आफ्नै गीत र मेरै गीत
लेकिन उही आयातित खैंजेडिको तालमा।

( समर्पण - आज गर्ने भनिएको अतिक्रमण बिरुद्ध ग्लोबल प्रतिरोधको प्रतिक स्वरुप यो कबिता यहाहरुमा। )